Rahim Ağzı Kanseri: Bilinmesi Gerekenler ve Tarama Süreçleri
Rahim ağzı kanseri, rahim ağzındaki (serviks) hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla gelişir. Bu kanser türünün en büyük sorumlusu, vakaların neredeyse tamamında tespit edilen HPV (Human Papilloma Virus) adlı virüstür.
Risk Faktörleri ve Belirtiler
Çoğu zaman erken evrelerde hiçbir belirti vermez. Ancak ilerleyen dönemlerde şu belirtiler görülebilir:
- Düzensiz vajinal kanama veya cinsel ilişki sonrası kanama.
- Kötü kokulu vajinal akıntı.
- Pelvik bölgede ağrı.
Rahim Ağzı Kanseri Taramaları
T.C. Sağlık Bakanlığı, rahim ağzı kanserini henüz kansere dönüşmeden yakalamak amacıyla dünya standartlarında bir tarama programı yürütmektedir. Türkiye'deki tarama protokolü şu şekildedir:
1. Kimler Taranır?
- 30-65 yaş aralığındaki tüm kadınlar tarama programına dahildir.
- Tarama testleri 5 yılda bir tekrarlanır.
2. Tarama Nerede Yapılır?
Taramalar ücretsiz olarak şu merkezlerde gerçekleştirilmektedir:
- Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM)
- Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM)
- Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)
- Mobil kanser tarama araçlarında ÜCRETSİZ olarak yapılabilmektedir.
3. Hangi Testler Kullanılır?
Türkiye'de rahim ağzı kanseri taramasında HPV-DNA Testi ve Smear Testi birlikte (Co-test) veya ardışık olarak uygulanır.
- HPV-DNA Testi: Virüsün genetik materyalini tespit eder. Eğer HPV pozitif çıkarsa, hücrelerdeki değişimleri görmek için Smear testi incelenir.
- Smear (Pap-Test): Rahim ağzından alınan sürüntü örneğiyle hücrelerdeki anormallikler mikroskop altında incelenir.
Korunma Yolları
Rahim ağzı kanserinden korunmak için en etkili iki yöntem şunlardır:
- HPV Aşısı: HPV'nin en çok kanser yapan tiplerine karşı %90'ın üzerinde koruma sağlar. İdeal olarak 9-14 yaş arası çocuklarda (kız ve erkek) yapılması önerilse de, ileri yaşlarda da yapılabilmektedir.
- Düzenli Tarama: 30 yaşından itibaren 5 yılda bir yapılan testler, kanser öncesi lezyonların erkenden yakalanmasını sağlar.